De 200MB-floppyschijf van Sony zou Zip-stations begraven—maar toen viel alles binnen een maand uit elkaar
De jaren 90 waren een wilde tijd voor draagbare opslagmedia. Bedrijven probeerden links en rechts ofwel het beproefde 3,5-inch floppyontwerp te verbeteren door grotere, snellere drives te creëren die de nietige 1,44MB floppy overtroffen, of kwamen met volledig nieuwe oplossingen die beloofden de markt voor draagbare opslag te revolutioneren.
Er stond veel op het spel omdat de markt voor thuis-pc's in de tweede helft van de jaren negentig enorm toenam. Er was ook de ontluikende markt voor draagbare digitale apparaten zoals MP3-spelers en digitale camera's, die ook een vorm van draagbare opslag nodig hadden.
Sony spreidde zijn risico's door te werken aan meerdere projecten op basis van verschillende technologieën. Het flashgeheugenproduct van het bedrijf, de Memory Stick, ontwikkelde zich goed, maar de vroege versies konden slechts 8 MB opslag bevatten. Het tweede project, genaamd HiFD (High Capacity Floppy Disk), werd ontwikkeld in samenwerking met Fujifilm.
HiFD had veelbelovend geleken, maar het bleek een van de moeilijkste opslagflops ooit voor Sony te zijn. Dat zegt wel wat, gezien het aantal mislukte opslagmediaformaten dat het Japanse conglomeraat in zijn indrukwekkende geschiedenis heeft ontwikkeld.
Sony en Fujifilm waren klaar om een nieuw tijdperk van de 3,5-inch floppy disk in te luiden
Een veelbelovende start
In 1997 brachten Sony en Fujifilm een gezamenlijke verklaring uit waarin een nieuw type draagbaar opslagmedium werd aangekondigd dat dapper de bedoeling had om de vertrouwde 3,5-inch floppy disk, die Sony zelf had ontwikkeld, te vervangen. Het kreeg de naam HiFD, wat stond voor High Capacity Floppy Disk, en het station zou achterwaarts compatibel zijn met 1,44MB floppy disks, terwijl het ook HiFD-disks met een capaciteit van maar liefst 200MB ondersteunde. Dit was destijds enorm, omdat concurrerende opslagsystemen zoals de Zip drive van Iomega en de SuperDisk van Imation respectievelijk slechts 100MB en 120MB aan gegevens konden opslaan.
De technologie die een dergelijke hoge capaciteit floppy disk mogelijk maakte, was Fujifilm's ATOMM (Advanced Super Thin Layer and High-Output Metal Media). In het kort was ATOMM een magnetische opnametechnologie die een dubbelcoatingproces gebruikte om een ultradunne laag metaaldeeltjes over een niet-magnetische laag van een titaniumverbinding te creëren. De twee lagen werden geplaatst op een flexibele basisfilm, net zoals bij een gewone floppy disk. Het belangrijkste voordeel was de superieure duurzaamheid die door de titaniumlaag werd geboden. ATOMM was in 1997 al een volwassen technologie en werd ook gebruikt in andere opslagproducten, waaronder Zip disks.
Het oorspronkelijke ontwerp beloofde hoge specificaties: een capaciteit van 200 MB, een maximale overdrachtssnelheid van 3,6 MBps (in vergelijking met een floppy drive van ~0,06 MBps), een dual-head ontwerp dat backward compatibility mogelijk maakte met 1,44 MB 3,5-inch diskettes, en hoge betrouwbaarheid dankzij het gebruik van een HDD-achtig vliegend hoofd voor het lezen en schrijven van gegevens. HiFD-schijven gebruikten dual-layer media die draaiden op 3.600 RPM, en Sony beloofde ook zowel externe als interne HiFD-drives. De hoge capaciteit stelde HiFD-media in staat om meer dan 15 minuten video en ongeveer 45 minuten audio van stereo-kwaliteit op te slaan. Dankzij de hoge gegevensoverdrachtsnelheid was de schijf ook geschikt voor videoweergave.
Opslag Door de Eeuwen Heen
Van oude kleitabletten tot moderne SSD's — hoeveel weet je eigenlijk over de wilde geschiedenis en vreemde feiten van gegevensopslag?
Wat was de opslagcapaciteit van de allereerste commercieel verkochte harde schijf, IBM's 350 RAMAC geïntroduceerd in 1956?
Welke van deze is daadwerkelijk door onderzoekers en ingenieurs als gegevensopslagmedium gebruikt?
Waar staat de 'SSD' in SSD-opslag voor?
Ongeveer hoeveel standaard 1,44 MB floppydisks zou je nodig hebben om de opslagcapaciteit van één moderne 1 terabyte harde schijf te evenaren?
Welk opslagmedium gebruikte NASA om gegevens van de oorspronkelijke Apollo-maanmissies in de jaren 1960 en 1970 op te slaan?
Wat is de naam van de techniek die wordt gebruikt in moderne NAND-flashopslag en die meerdere bits per cel opslaat om de dichtheid te verhogen?
De Svalbard Global Seed Vault in Noorwegen slaat zaden op voor landbouwbehoud — maar welk bekend technologiebedrijf exploiteert ook een nabijgelegen 'Arctic Code Vault' om software te bewaren?
Wat was de belangrijkste reden dat vroege diskettes 'floppy' werden genoemd?
Je score
Bedankt voor het spelen!
De HiFD-schijf debuteerde eind 1998, maar werd dezelfde maand teruggeroepen
Een lanceerramp
Helaas liep de ontwikkeling van de HiFD tegen enkele obstakels aan. Ondanks plannen om de schijf al in het voorjaar van 1998 te lanceren, vertraagden ontwikkelings- en productieproblemen de introductie van de HiFD tot eind 1998. De schijf werd eind november getoond op COMDEX in Las Vegas (een inmiddels opgeheven handelsbeurs gericht op IT en computerhardware) en kort daarna gelanceerd, begin december 1998.
De lancering vond plaats met weinig tamtam. De drives waren slechts in zeer beperkte hoeveelheden beschikbaar, waarbij de drive zelf geprijsd was op $199 (ongeveer $404 in de huidige dollars), een enkele schijf verkocht voor $14,99, en een driepack voor $39,99. Hoewel Sony beloofde later een interne IDE-versie uit te brengen die de geadverteerde overdrachtssnelheid van 3,6 MBps zou ondersteunen, omvatte het initiële aanbod alleen de externe seriële poortversie met maximale snelheden van slechts 0,6 MBps.
Minder dan een maand later stopte Sony met de verkoop van HiFD-drives vanwege een uitlijningsprobleem van de lees-/schrijfkop dat alle apparaten trof. Het defect was ernstig genoeg om een volledige terugroepactie te veroorzaken, maar Sony behield nog steeds vertrouwen in zijn nieuwe opslagmedia en beloofde het zo snel mogelijk opnieuw op de markt te brengen.
Sony introduceerde HiFD opnieuw eind 1999, maar stopte er slechts twee jaar later mee met de productie
Vanaf het begin gedoemd
„Zo snel mogelijk" bleek bijna een jaar later te zijn. In november 1999 bracht Sony HiFD opnieuw uit met een opnieuw ontworpen drive die de problemen van het originele ontwerp oploste. De vernieuwde versie introduceerde een zachte head-loading mechanisme en betere bescherming van diskettes tegen stof en kleine deeltjes. Helaas betekende dit ook incompatibiliteit met oudere HiFD-schijven, maar Sony bood gratis vervangingen aan voor iedereen die de originele drives en schijven had gekocht.
Deze keer bood Sony zowel seriële als USB-externe schijven aan, waarbij de laatste een lichte verbetering van de overdrachtssnelheid bood: 0,7 MBps in plaats van de 0,6 MBps die de seriële versie bood. De oorspronkelijke overdrachtssnelheid van 3,6 MBps werd bereikt door IBM's interne schijf, die voor $149 werd verkocht maar erg beperkt beschikbaar was. Sony maakte ook een interne HiFD-schijf, maar die was destijds uiterst moeilijk te vinden, en dat is nog steeds zo.
Hoewel het verbeterde ontwerp HiFD-schijven eindelijk bruikbaar en betrouwbaar maakte, was het te weinig, te laat voor het formaat om enig echt succes te behalen. Tegen de tijd van de herlancering boden Zip-stations al 250 MB capaciteit, maar andere factoren droegen ook bij aan het falen van HiFD. Zo waren Sony's partners het wachten op HiFD zelfs voor de terugroepactie al zat, en uiteindelijk produceerden alleen Sony, Alps en Teac externe drives. IBM maakte wel interne drives, maar die waren zeldzaam en werden voornamelijk aangetroffen in sommige IBM-workstations.
In plaats van toe te slaan terwijl Iomega in 1998 met rechtszaken over Zip-drive storingen bezig was, bracht Sony de nieuwe versie van HiFD pas eind 1999 uit, toen Iomega al een 250MB-versie van de Zip-drive had geïntroduceerd. Een ander groot probleem was dat CD-RW-drives, die gegevens konden schrijven op goedkope, wegwerpcd's die 650MB konden opslaan en snel genoeg waren voor zowel audio- als videoweergave, tegen de tijd van HiFD's tweede komst al gemeengoed waren geworden.
HiFD was een van de laatste zuchten van de floppy disk voordat cd's en USB-stations het overnamen
Uiteindelijk verkocht HiFD nauwelijks, en Sony stopte met de productie in 2001. Het bleef een zeer niche opslagformaat dat vandaag de dag moeilijk te vinden is, met als nalatenschap dat het een van de vele "floppy killers" was die uiteindelijk werden uitgeschakeld door cd's en later usb-flashdrives.
In 1998, voordat HiFD werd gelanceerd, zei Takayasu Hirano, vice-president van Sony Electronics’ groep voor opname-media en energie: „Wij geloven dat HiFD het floppy disk van de 21ste eeuw zal worden.” Op een manier had hij gelijk, want er was simpelweg geen plaats voor de floppy disk in de 21ste eeuw; de wereld was overgestapt op nieuwe technologieën, en de floppy - en zijn hoog-capaciteitsvarianten - waren achtergelaten.