Deze klassieke chat-app was zijn tijd ver vooruit, en hij leeft nog steeds 25 jaar later

Als je al jarenlang internet gebruikt, heb je misschien gehoord van AOL Instant Messenger—een populair chatsysteem van het begin van de eeuw—maar ben je ooit Pidgin tegengekomen? Als je de afgelopen twintig jaar actief was in de open-source gemeenschap, waarschijnlijk wel, maar het was niet zomaar een chatapplicatie; het was veel meer dan dat. Gebouwd op een vooruitstrevende engine en baanbrekende privécommunicatie, wist Pidgin het voor velen lang geleden al goed te doen—iets waar moderne chatapplicaties van kunnen leren.

Oorsprongsverhaal

Vanaf 1998: Hoe GAIM Pidgin werd

Mark Spencer, toen een student aan de Auburn University in Alabama, bracht GAIM uit in 1998. Hij bouwde een chatsysteem dat AOL Instant Messenger nabootste, maar dan in een gratis en open-source (FOSS) pakket. De naam "GAIM" betekent "GTK+ AOL Instant Messenger" en weerspiegelt het enige doel ervan op dat moment.

Aanvankelijk was het een enkele GTK-app die één ding deed, en het was pas twee jaar later (in 2000) dat het zich zou uitbreiden en een multiprotocolsysteem zou worden, met nieuwe mogelijkheden zoals IRC, Yahoo! en ICQ.

Volgens Gary Kramlichs Patreon (de hoofdontwikkelaar) bracht het ontwikkelingsteam in 2006 libgaim uit—een voorloper van libpurple (hierna behandeld)—dat hun multiprotocolwerk consolideerde in een apart pakket (een zogenaamde "bibliotheek"). Rond deze tijd kwam de naam "GAIM" onder toezicht van AOL, blijkbaar vanwege dat "AIM" (in "GAIM") inbreuk maakte op het handelsmerk van AOL voor zijn instant messenger. In 2007, en onder druk, veranderde het team hun naam in Pidgin.

De nieuwe naam verwijst naar een grammaticaal vereenvoudigde vorm van communicatie tussen mensen die verschillende talen spreken, genaamd "pidgin." Het is een informele en spontane communicatiestijl, en degenen die het gebruiken improviseren het in wezen… Ik zag dat je met je ogen rolde.

Vanaf 2007 kregen we de vertrouwde Pidgin-software die velen van ons kennen en waarderen—met zijn eigenaardige branding en ongebruikelijke standaard paarse thema.

Universele interoperabiliteit

Een probleem waar we vandaag de dag nog steeds mee worstelen

Je hebt waarschijnlijk een half dozijn chat-apps op je telefoon geïnstalleerd—Signal, WhatsApp, Telegram, Facebook Messenger en Discord, om er maar een paar te noemen. Als je hoofd niet achterstevoren zit, irriteert zo'n lange lijst met applicaties je waarschijnlijk, zoals het hoort. Het is een onhandig en hardnekkig probleem dat op een vreemde manier werd opgelost door een weinig bekende applicatie in het begin van de jaren 2000—Pidgin. Nou ja, libpurple...

Libpurple (voorheen libgaim) dient als de kernbibliotheek (codehulpmiddelen) rondom welke Pidgin is opgebouwd. Als Pidgin het dashboard is, is libpurple de motor, het chassis en de wielen. Het is het centrale onderdeel dat Pidgin in staat stelt zoveel talen (protocollen) te spreken. Om bijvoorbeeld een bericht naar het IRC-netwerk te sturen, stuurt de Pidgin-interface het bericht naar libpurple, dat het codeert en verzendt. Het doet al het zware werk, en Pidgin krijgt de eer.

Een aparte bibliotheek zoals deze ontkoppelt de gebruikersinterface van de onderliggende berichtverzendmogelijkheden. Daardoor kan elke chatclient profiteren van het harde werk van het Pidgin-team en hun eigen chatapplicaties erop bouwen, waarbij ze volledig gratis gebruikmaken van multifunctionele functionaliteit voor meerdere protocollen. Het fascinerende is dat het nog steeds in werking is en ondersteuning biedt voor honderden bekende en populaire protocollen—zoals Discord, Slack, Facebook, Microsoft Teams, Google Chat en nog veel, veel meer.

Dus, terwijl grote bedrijven strijden om je aandacht en onvermijdelijk proberen je vast te zetten in hun eigen "speciale" ommuurde tuin, loste libpurple dat belachelijke probleem al op rond de eeuwwisseling. Libpurple deed het goed waar zoveel anderen het verkeerd hadden.

E2EE via OTR

End-to-end-versleuteling via off-the-record chat

Lang voordat de grote apps—zoals WhatsApp, Telegram, Matrix en Signal—end-to-end encryptie (E2EE) hadden en lang voordat privacy een dringende zorg was op het moderne internet, deed Pidgin (als GAIM) al end-to-end encryptie (via zijn off-the-record-protocol, oftewel OTR) al in 2004. Het versleutelt berichten om ze onleesbaar te maken, waardoor je chats volledig privé blijven en potentiële gluurders worden tegengewerkt.

Het OTR-plug-in van Pidgin is effectief niet meer in gebruik—de laatste release was in 2016. Het kan technisch gezien nog steeds werken, maar ik zou geen encryptiecode vertrouwen die bijna een decennium oud is. Hoewel Pidgin het leek te hebben vooropgezeten in E2EE voor de mainstream massa, is het nu ingehaald door de geschiedenis en overtroffen door veel betere op encryptie gebaseerde applicaties, zoals Signal of Matrix.

Pidgin vandaag

Nog steeds levend en pikkend

Het kan je verrassen, maar Pidgin (en libpurple) krijgen nog steeds onderhoudsupdates zo recent als begin 2025. Het heeft een klein maar toegewijd team, en in december 2024 brachten ze een vroege alpha uit voor versie 3.0. Hoewel de huidige (stabiele) versie 2.14 is, hebben ze duidelijk de intentie om het project vooruit te brengen.

Pidgin is voor de meesten misschien uit de gratie geraakt in het tijdperk van de mobiele telefoon, maar de problemen die het probeerde op te lossen bestaan nog steeds, en ze zullen niet verdwijnen. Libpurple is de oplossing waarover velen niet praten, en het heeft 20 jaar ontwikkelingsgeschiedenis achter zich. Het idee gaat niet om het werkend krijgen van Pidgin met elk netwerk, maar om een platform dat ze allemaal met elkaar verbindt—een platform waarop ontwikkelaars hun eigen toepassingen kunnen bouwen. Het vliegt al te lang onder de radar, en misschien, nu we de jaren 2030 naderen, zal de rest van de wereld eindelijk inhalen.

Als libpurple je aanspreekt, bezoek dan hun webpagina en ondersteun het project.